Stowarzyszenie "Grupa Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej"

foto_1


Stowarzyszenie Grupa Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej jest organizacją pozarządową z siedzibą w Tarnowie [informacje dotyczące Tarnowa m.in. w  notkach o XVI LO im. Armii Krajowej (AK) i 19 Drużynie Starszoharcerskiej im. Bohaterów z Jamnej]. Zostało ono zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr.  KRS 0000391555, w dniu 26 lipca 2011 roku.

Trzeba tu  nadmienić, że pomysł podjęcia działalności zrodził się nieco  wcześniej, bo pod koniec 2009 roku, kiedy to z inicjatywy Pawła Makotyna przy wsparciu Piotra Kubisztala i Radosława Borka  powstały zręby Grupy Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej. Jej dowódcą a następnie Prezesem Stowarzyszenia został Paweł Makotyn. Wokół tej idei rozpoczął się proces zrzeszania grona patriotycznie nastawionej młodzieży, pasjonatów  i miłośników historii oraz tradycji polskiego oręża.

Jak już kilkakrotnie nadmieniałem w poprzednich artykułach na stronie www.batalionakbarbara.pl, Tarnów był miastem garnizonowym, gdzie stacjonowały w okresie międzywojennym 5 Pułk  Strzelców Konnych oraz 16 Pułk  Piechoty Ziemi Tarnowskiej. Ziemia Tarnowska (trzy powiaty tarnowski, brzeski i Dąbrowy Tarnowskiej)  była naturalnym i głównym zasobem rekrutacji żołnierzy 16 pułku, który to pułk [o czy też pisałem wcześniej w "Szkic losów 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej"], wsławił się w bojach o wschodnie granice Rzeczypospolitej w latach 1918-1919 oraz  w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku.                                    

foto_2
W latach 20-tych XX wieku, społeczeństwo Ziemi Tarnowskiej, okazując wdzięczność  swoim żołnierzom za ich męstwo i bohaterskie czyny, ufundowało   16 Pułkowi Piechoty Ziemi Tarnowskiej chorągiew (odpowiednik  dzisiejszego sztandaru). Została ona uroczyście wręczona dowódcy pułku - pułkownikowi Władysławowi Dragacie przez ówczesnego Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego   28 maja 1927  roku.

Żołnierze 16 pułku pod dowództwem ppłk. Rudolfa Matuszka kolejne świadectwo wierności żołnierskiej przysiędze dali, walcząc  bohatersko z przeważającymi siłami niemieckiego agresora podczas kampanii wrześniowej 1939 roku, m.in. pod Pszczyną, Ćwiklicami, Biskupicami Radłowskimi, Tomaszowem Lubelskim, pod Narolem i Cieszanowem. Ten szlak był obficie znaczony  ofiarą trudu żołnierskiego, zdrowia, krwi oraz życia "szesnastaków".

Godnym przypomnienia tutaj jest  fakt, że w czasie II Wojny Światowej   Tarnów był silnym ośrodkiem działalności konspiracyjnej, w ramach Polskiego Państwa Podziemnego. Tu miał  swoją siedzibę   Tarnowski  Inspektorat  najpierw Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Działały tu również formacje m.in. Batalionów Chłopskich i Narodowej Organizacji Wojskowej.  16 Pułk Piechoty AK był właśnie odtwarzany przez Tarnowski Inspektorat AK w ramach Operacji "Burza". Ta jednostka Polskiego Państwa Podziemnego zapisała się  złotymi zgłoskami na kartach chwały i sławy polskiego oręża m.in. poprzez  operacje mostowe "Most II" i "Most III"  oraz trzymiesięczny szlak bojowy I batalionu "Barbara"16 pp. AK wraz z historycznym bojem w Jamnej 25 września 1944 roku. Dowódcą 16 pp. AK był wtedy ppłk Stefan Hipolit Musiałek - Łowicki    ps. "Mucha", "Mirosław", "Poręba", "Włodzimierz"(1896 - 1986).

To tylko niektóre z działań 16 tarnowskiego pułku  przynoszące dumę   miastu i Ziemi Tarnowskiej. [Więcej o historii 16 pułku piechoty przeczytasz na stronie www.batalionakbarbara.pl m.in. w artykule "Szkic losów 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej"].

foto_3
Prężnie działające  tarnowskie  środowisko kombatanckie wypracowało sprzyjający klimat do podejmowania przez społeczność powiatu tarnowskiego inicjatyw związanych  z pielęgnowaniem i upowszechnianiem polskich tradycji narodowych i orężnych. Ten nurt pracy mocno wrósł w prowadzoną od lat działalność m.in.   środowisk  harcerskich, PTTK-owskich, szkolnych, akademickich, grup  rekonstrukcji historycznych a także Jednostek Samorządu Terytorialnego.

Zasadniczo te właśnie przyczyny były siłą sprawczą i legły u podstaw sprofilowania działalności grupy,  a następnie Stowarzyszenia Grupa Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej, na historię i tradycje tarnowskiego pułku. Celem stowarzyszenia stało się  kultywowanie  narodowych i orężnych tradycji  okresu II Rzeczypospolitej a szczególnie gromadzenie wiedzy oraz pielęgnowanie i upowszechnianie tradycji wojskowych związanych 16 Pułkiem Piechoty Ziemi Tarnowskiej.

Stowarzyszenie ma charakter otwarty. Członkami  mogą być osoby fizyczne bez względu na płeć, narodowość, obywatelstwo, miejsce zamieszkania i wyznanie, lub osoby prawne (jedynie jako członek  wspierający)  pragnące aktywnie realizować cele stowarzyszenia. Przynależność do stowarzyszenia może mieć charakter członkostwa zwyczajnego, wspierającego lub honorowego. Szczegóły zasad i trybu przyjmowania członków określa regulamin opracowany i przyjęty przez Zarząd Stowarzyszenia. Każdy członek stowarzyszenia jest zobowiązany do przestrzegania zapisów statutu, regulaminów oraz obowiązujących uchwał i orzeczeń władz stowarzyszenia, troski o wizerunek i dobre imię stowarzyszenia, dbałości o umundurowanie, wzajemnego szacunku, dbałości o kulturę osobistą, współpracy, koleżeństwa i wzajemnej pomocy jak również dbałości o mienie stowarzyszenia i jego członków.

foto_4 foto_5

Dumą Stowarzyszenia jest sztandar - użyczony dla potrzeb działalności statutowej przez jednego z członków (własność prywatna). Poświęcenie tegoż miało miejsce  w dniu 27 maja  2012 roku w kościele p.w. Św. Rodziny prowadzonym przez oo. Misjonarzy w Tarnowie podczas uroczystości rocznicowej związanej ze świętem 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej.

Ważnym elementem tożsamości stowarzyszenia jest również posiadanie własnej odznaki honorowej ustanowionej przez zarząd. Jest ona wzorowana na przedwojennej oficerskiej odznace 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej.

foto_6
W ramach stowarzyszenia działają dwie sekcje. Głównym zadaniem Sekcji Wojskowej jest  odtwarzanie  pamięci i gromadzenie oraz prezentacja wiedzy o historii i tradycjach oręża polskiego okresu II Rzeczypospolitej, ze szczególnym uwzględnieniem piechoty Wojska Polskiego w barwach 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej. Przez pewien okres stowarzyszenie podejmowało działania na rzecz odtwarzania umundurowania i tradycji  Policji Państwowej II RP, lecz zrezygnowano z tej aktywności na rzecz piechoty. Ambicją stowarzyszenia jest  w niedalekiej przyszłości  utworzenie dwóch drużyn  piechoty (z pełnym wyposażeniem) 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej.  Natomiast druga sekcja - Przysposobienia Wojskowego Kobiet (PWK) - nawiązuje do patriotycznych postaw kobiet uczestniczących w działaniach przyfrontowych,  niosących pomoc sanitarno-medyczną walczącym żołnierzom, kierowanych  do służby przez  Polski  Czerwony Krzyż  jak również  PWK. Wszystkie członkinie Stowarzyszenia są zrzeszone  w sekcji PWK i odtwarzają postaci sanitariuszek. Ich szkolenie i specjalizacja sprofilowane są szczególnie w tym zakresie. Oprócz ról sanitariuszek Panie przygotowują się do odtwarzania ról łączniczek z okresu działalności konspiracyjnej w ramach Polskiego Państwa Podziemnego podczas okupacji niemieckiej i sowieckiej w latach 1939-1945.

Biorąc pod uwagę powyżej naszkicowane cele i charakter stowarzyszenia, zasady przynależności oraz sposób organizowania się do pracy, warto wrócić uwagę na sferę działalności programowej  tej pozarządowej organizacji.

Istotę  programu wypełnia aktywne uczestnictwo (wsparcie organizacyjne) w ważnych dla Tarnowa, Ziemi Tarnowskiej i województwa małopolskiego wydarzeniach rocznicowych i świętach patriotyczno-religijnych związanych szczególnie z pielęgnowaniem tradycji narodowych jak również  orężnych. Członkowie stowarzyszania ciągle zdobywają wiedzę związaną z historią Polski i oręża polskiego, w tym piechoty Wojska Polskiego okresu II RP historycznych, a w sposób szczególny tarnowskiego 16 pułku.

foto_7
Mozolnie i z determinacją gromadzone są rekwizyty z tego okresu historycznego ( umundurowanie wraz z wyposażeniem żołnierskim, historyczne regulaminy wojskowe piechoty, fotografie, wspomnienia, pamiętniki, śpiewniki oraz literatura fachowa z tego okresu). Są one ważnym źródłem inspiracji ale również wiedzy tak istotnej dla organizacji inscenizacji czy rekonstrukcji wydarzeń  walk, bojów, potyczek i wydarzeń z życia pułku z 1939 roku, jak również całego okresu działalności konspiracyjnej z lat  1939 -1945.

Ważnym obszarem działalności jest upowszechnianie przedwojennych polskich tradycji wojskowych  wśród dzieci i młodzieży tarnowskich szkół - w formie prelekcji,  wykładów, inscenizacji historycznych, wystaw, konferencji, publikacji tematycznych,  prezentacji musztry i uzbrojenia oraz wyposażenia pojedynczego żołnierza i drużyny  16 pp Ziemi Tarnowskiej oraz żołnierzy Armii Krajowej.

Warto wskazać m.in. na następujące aktywności Stowarzyszenia:

foto_8
inicjatywę przywrócenia po 71 latach  w dniu 28 maja 2010 roku corocznych obchodów święta 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej w dawnym kościele garnizonowym p.w. Św. Rodziny w Tarnowie. (od lat sześćdziesiątych XX wieku święto to corocznie, wraz z Mszą Świętą obchodzili żołnierze  I batalionu "Barbra" 16 pp. AK w klasztorze u oo. Redemptorystów w Tuchowie przed cudownym obrazem Matki Boskiej Tuchowskiej). Na ten dzień  ustanowiono również święto Stowarzyszenia,

organizowanie rekonstrukcji historycznych np. podczas obchodów kolejnych rocznic boju w Jamnej,  Bitwy Radłowskiej, boju pod Łowczówkiem a także udział w rekonstrukcjach historycznych na terenie kraju m.in. udział w widowisku historycznym "Szarża pod Krojantami" organizowanym przez Polski Klub Kawaleryjski,

wystawianie osób do kombatanckich pocztów sztandarowych, co stanowi szczególny wymiar wyróżnienia dla  stowarzyszenia i dziedziczenia chlubnych tradycji Armii Krajowej,

foto_9

wystawianie przez stowarzyszenie historyczno - wojskowej asysty honorowej  i udział w uroczystościach rocznicowych, patriotyczno-religijnych oraz świętach państwowych, regionalnych czy też lokalnych, np. Narodowe Święto 3 Maja, Narodowe Święto Niepodległości 11 Listopada, Święto Wojska Polskiego, Święto Polskiego Państwa Podziemnego,  Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych,

popularyzowanie wiedzy o postaciach oraz wydarzeniach związanych z 16 Pułkiem Piechoty Ziemi Tarnowskiej poprzez m.in. prelekcje i inscenizacje w szkołach,  organizowanie wystaw o tematyce historyczno-patriotycznej, a także pokaz umundurowania,  wyposażenia  i wyszkolenia  żołnierzy piechoty tarnowskiego pułku,

foto_10

udział delegata Stowarzyszenia "Grupa Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej" w odbudowie pomnika w Dawidowie (Ukraina), gdzie pułk wsławił się  w walkach o granice i niepodległość Rzeczpospolitej  22 maja 1919 roku. Uroczyste odsłonięcie i poświęcenie odnowionego pomnika nastąpiło w dniu 23 lipca 2016 roku,

objęcie patronatu honorowego nad Zasadniczą Szkołą Zawodową(ZSZ) im. 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej, która prowadzi swoją działalność dydaktyczno-wychowawczą na terenie dawnych koszar 16 Pułku Piechoty z Tarnowa oraz przygotowanie i zrealizowanie oprawy ceremonialnej uroczystości nadania imienia 16 Pułku Piechoty dla ZSZ co Stowarzyszenie poczytuje sobie za duże zaszczyt i wyróżnienie ze strony wspólnoty szkolnej.

Dużą wagę Stowarzyszenie przywiązuje do budowania grona przyjaciół i sprzymierzeńców. Wielką wartością dla statutowej działalności stowarzyszenia jest dobra współpraca z tarnowskim środowiskiem Armii Krajowej, duchowieństwem - szczególnie z oo. Misjonarzami  prowadzącymi kościół p.w. Świętej Rodziny w Tarnowie (dawny kościół garnizonowy), Policją, Strażą Graniczną, środowiskiem harcerskim tarnowskiego Hufca ZHP oraz tarnowskimi cukiernikami i restauratorami.

Zarząd stowarzyszenia do grona wypróbowanych przyjaciół i sprzymierzeńców swoich poczynań zalicza m.in.:  płk. dr. Jerzego Pertkiewicza, gen bryg. Józefa Nasiadkę, gen bryg. Jerzego Wójcika, płk. Grzegorza Koziarę, mjr. Marcina Bombę,  Grażynę Barnaś-Konieczną,   Zbigniewa Ostrowskiego,  Bogusława Pitułę,   Tomasza Stelmacha, ks. kpt. dr. Piotra Gajdę, ks. Tadeusza Wiszniewskiego,  Ryszarda Żądło,  Annę Krakowską,  Marka Rybę,   Ryszarda Pagacza,  Włodzimierza Bernackiego, prof. dr. hab. Kazimierza Wiatra.

foto_11
Jednak najważniejszym potencjałem stowarzyszenia są jego członkowie, pełni zapału młodzi ludzie, chociaż jak podkreśla Prezes Stowarzyszenia Paweł Makotyn  "...wiek tu nie gra roli, liczą się bowiem chęci i pasja. Determinacji do działania nam nie brakuje a pojawiające się niekiedy przeszkody dodają sił do jeszcze bardziej prężnego działania. Największą  satysfakcją dla stowarzyszenia jest to, że idąc  na prelekcję do szkoły możemy opowiedzieć młodzieży, niekiedy nawet rówieśnikom o bardzo ważnych wydarzeniach  w dziejach naszego Miasta, Regionu czy Ojczyzny."

Stowarzyszenie z wielką troską szuka darczyńców  mogących wesprzeć ich działalność statutową. Swoje działania skrupulatnie finansuje ze składek członkowskich i darowizn członków. Członkowie stowarzyszenia w 90% pokrywają ze środków prywatnych oraz wspólnych pieniędzy składkowych, koszty związane z umundurowaniem, wyposażeniem czy też z udziałem w inscenizacjach. Stanowi to spore obciążenie jak na kieszeń ucznia lub studenta. Zarząd stowarzyszenia wyraża dużą wdzięczność  wszystkim przyjaciołom i darczyńcom, którzy wspaniałomyślnie decydują się na wsparcie tej szlachetnej działalności.

W artykule wykorzystano zdjęcia udostępnione przez stowarzyszenie poza odznaką 16pp Ziemi Tarnowskiej.

Warto wspomnieć, że w Tarnowie istnieje i prowadzi swoją działalność programową również inny pomiot tj. Grupa Rekonstrukcji Historycznej im. 16 Pułku Piechoty przy Sekcji Wojskowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół - Świat Pracy". Adres strony internetowej; http://sokol-swiat-pracy.pl/sekcje-i-oddzialy/oddzial-i-miastotarnow/rekonstruk cji-historii.html.

 

Adres do korespondencji:

Stowarzyszenie Grupa Rekonstrukcji Historycznej 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej
Paweł Makotyn - Prezes Stowarzyszenia,
ul. Miętowa 5,  33 - 100 Tarnów
tel. 795659009,  Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. ;  www.16pp.pl;   Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 

 

Krzysztof Sikora

luty 2017